Deze website maakt gebruik van cookies om instellingen te onthouden en om de website beter op uw behoeften af te stemmen. Klik hier voor meer informatie over cookies.

Ja, ik ga akkoord Nee, ik ga niet akkoord X

Actueel

Persberichten en nieuws van en over de vereniging vind je hier. Zelf een bericht delen met je collega’s? Ook dat kan.

« Terug naar zoekresultaten

Rubriek collega met passie: "Rapportvergaderingen bol van subjectiviteit"

8 december 2020 | | 0 reactie(s) Artikelen uit de scholen | Overige berichten | Onderwijs | Medewerkers

 

In deze rubriek komen collega’s aan het woord over hun passie voor het vak. Met antwoord op vragen als: waarom doe je dit? Waar ben je het meest trots op? Wat vind je lastig, en waar leer je van? Deze keer Janneke Sleenhof, docent Nederlands op het Sint-Joriscollege in Eindhoven. Als promovendus onderzoekt zij de manier waarop beslissingen worden genomen tijdens rapportvergaderingen aan het eind van het schooljaar. “Ik zie eigenlijk overal dezelfde worsteling.”

Naam: Janneke Sleenhof

 
Organisatie: Sint-Joriscollege  
Functie: docent en onderzoeker 
 

Al vier jaar onderzoek je rapportvergaderingen. Wat heeft je ertoe aangezet?

“Hoe het er in rapportvergaderingen aan toe gaat heeft me altijd verwonderd. De subjectieve manier waarop beslissingen worden genomen. Zelf heb ik daar vaak twijfels bij ervaren. En dat merkte ik ook bij collega’s.”

Het gaat over beslissingen die grote gevolgen kunnen hebben.

“Zeker als je kijkt naar de beslissingen die worden genomen als leerlingen overgaan van onderbouw naar bovenbouw. Het leven van een jong mens kan dan een bepaalde draai krijgen met allerlei cognitieve en sociale gevolgen. Je beslist over het niveau, de richting, het profiel voor een leerling. Maar ook bijvoorbeeld of ze nog wel of niet bij vriendjes of vriendinnetjes in de klas zitten.” 

Geef eens een typisch praktijkvoorbeeld met vergaande gevolgen.

“Stel, een docent zegt tijdens de vergadering dat een bepaalde leerling ‘nooit vwo zal halen’. Maar in de vergadering wordt toch besloten om hem een kans te geven. En die leerling slaagt vervolgens en gaat naar de universiteit. Maar het omgekeerde gebeurt natuurlijk ook. ‘Laat hem maar lekker havo doen’. Zo vorm je voor een deel iemands leven. Maar wat zijn daarvoor de argumenten? Hoe komt zo’n beslissing tot stand? Wat is de onderbouwing? Daarover gaat mijn onderzoek.”  

Hoe ga je te werk?

“Ik heb vier heel verschillende scholen onder de loep genomen. Zo heb ik ruim dertig vergaderingen bijgewoond om de leraren en het besluitvormingsproces te observeren en te filmen. Ook heb ik interviews afgenomen. Aan alle leraren heb ik dezelfde vragen gesteld: Welke argumenten vind je belangrijk als het gaat om overgaan of zittenblijven? Wat gaat goed tijdens de vergaderingen en wat kan beter? Wat is jouw visie op zittenblijven? Hoe verloopt het groepsproces? En wanneer ben je tevreden en wanneer niet? Daarop kreeg ik heel veel uiteenlopende antwoorden.” 

Wat voor reacties krijg je?

“Ik zie eigenlijk overal dezelfde worsteling. Er is veel herkenning. Het kostte ook geen enkele moeite om docenten te vinden die ik mocht interviewen voor mijn onderzoek. Bijna alle leraren geven aan dat ze zelden tevreden uit zo’n overgangsvergadering komen.” 

Wat viel je op bij de vier scholen die je onderzoekt?

“De manier waarop ze per leerling tot een besluit komen, verschilt sterk. De ene school kijkt meer naar vaardigheden, een andere meer naar cijfers. Ook de gang van zaken tijdens de vergadering is steeds weer anders. Wat me ook opviel is dat er grote verschillen zijn tussen teams binnen dezelfde school. En verder is het nemen van een beslissing vooral heel erg complex. Het wordt door heel veel zaken beïnvloed.”

Het vliegt alle kanten op?

“Het is mensenwerk en ik ben ervan overtuigd dat scholen en docenten het beste met de leerlingen voor hebben. Maar het is fascinerend hoeveel subjectiviteit een rol speelt. Op allerlei niveaus. De manier waarop tegen een leerling kan worden aangekeken. Soms ziet de ene docent een gemotiveerde leerling terwijl een andere docent dezelfde leerling ziet als onderpresteerder. Of je hoort zoiets als ‘z’n broer bakte er ook niks van’. Ook speelt mee hoe de vergadering wordt geleid. Bij de een gebeurt het strak met weinig vrije speelruimte, bij een ander wat chaotischer en impulsiever. En wat voor types zitten er in de groep? Dominante figuren kunnen sterk de sfeer bepalen en drukken daardoor een stempel op het beoordelingsproces.”

Wat is dan jouw conclusie?

“Ik denk dat het goed is als docenten de subjectiviteit erkennen die meespeelt. Ik zeg ook niet dat subjectiviteit per se slecht is. De intuïtie van een ervaren docent is zeker waardevol. De kern is dat je je bewust moet zijn van die subjectieve argumenten. Je gebruikt criteria die niet hard zijn. Dat vraagt om extra zorgvuldigheid. Wat mij betreft moet je die subjectieve beslissing zoveel mogelijk zien te onderbouwen. Dat kan bijvoorbeeld door niet alleen docenten van kernvakken te horen, maar ook andere docenten. Hoe zien zij de leerling?”

Kom jij met een oplossing?

“Ik kom niet met een afvinklijstje. Zo van, als je dit en dit doet dan kom je tot een goede beslissing. Zo werkt het niet. Daarvoor is het beoordelen van leerlingen te veel maatwerk. Wel is het de kunst om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van zo’n leerling. En het is verstandig daarvoor verschillende informatiebronnen te gebruiken. Ik ben bezig met het opzetten van een training. Daarin komen dit soort aspecten terug. Ook reik ik criteria aan waardoor bespreking van leerlingen eerlijk en transparant verloopt. Ook schets ik voorbeelden van verschillende vormen van vergaderen en interactie die een genuanceerde besluitvorming stimuleren dan wel dwarszitten.”

Gek eigenlijk dat die rapportvergaderingen in al die jaren niet zijn veranderd?

“In deze tijd van vele innovaties gebeurt het beoordelen van leerlingen nog steeds zoals vroeger. Dat is best apart. Er is ook heel weinig wetenschappelijke literatuur over te vinden. Ik heb echt een gat in de markt aangeboord.”

Artikelen uit de scholen

Plaats zelf een artikel!
Wil jij jouw verhaal delen met collega’s? Heb je een tip of wil je je mening kwijt? OMO biedt jou graag een platform. Hier kun je je artikel plaatsen. Ook kunnen collega’s op jouw artikel reageren.
Bekijk alle 296 bijdragen

Artikel plaatsen Waarom een artikel plaatsen?

0 reactie(s)

Plaats je reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn met een * aangegeven.