Deze website maakt gebruik van cookies om instellingen te onthouden en om de website beter op uw behoeften af te stemmen. Klik hier voor meer informatie over cookies.

Ja, ik ga akkoord Nee, ik ga niet akkoord X

Actueel

Persberichten en nieuws van en over de vereniging vind je hier. Zelf een bericht delen met je collega’s? Ook dat kan.

« Terug naar zoekresultaten

Diepere betekenissen spreken leerlingen sterk aan

12 mei 2022 | Bill Banning | 0 reactie(s) Artikelen uit de scholen | Scholen

Doop als geboorte- en crisisritueel

Met mijn leerlingen havo-4 en vwo-5 bespreek ik ieder jaar de doopsymboliek zoals die in de Paaswake tot uitdrukking komt. Hierbij mogen we bijv. denken aan de wijding van het (doods)water tot levengevend en heiligend water via het indompelen van de brandende Paaskaars in de doopvont (hebt u dat ooit bewust gezien?). Ook mogen we denken aan het ondergedompeld en vastgehouden worden om uiteindelijk weer uit het (doop)water gehaald te worden.

Over deze symbolieken heb ik een artikel geschreven dat de leerlingen zelfstandig lezen Hieronder een korte samenvatting met een bijdrage van twee leerlingen. Leerlingen verwerken zelfstandig deze stof door citaten te kiezen en daar hun mening over te geven. De meeste leerlingen geven aan nog nooit zo tegen de doop aangekeken te hebben en dat ze hier interessante betekenissen ontdekken.

Verderop volgen een aantal citaten met de meningen van leerlingen erbij. Wie het hele artikel wil lezen, kan dat bij mij opvragen.

Beelden van crisis

Het onder-water-dompelen bij de doop heeft een symbolische crisis-betekenis. Deze doopsymboliek wil zeggen dat een kind niet eens voor al geboren is, maar dat het nog vaak ‘kopje onder’ zal gaan. Tegelijkertijd geeft de geloofsgemeenschap aan: we houden je in die crisismomenten vast zoals we je nu ook goed vasthouden bij het onderdompelen en weer omhooghalen. Wat door zo met elkaar om te gaan worden we pas echt tot leven verwekt.

Ik vind het mooi dat ze dit als betekenis erbij hebben,

want het leven is niet alleen maar zonneschijn,

het zal af en toe ook lastig worden en het water zal je tot de lippen staan, 

tot je bijna verdrinkt.

Hier word je dan vast op voorbereid.

En ook dat je het niet alleen hoeft te doen,

er mensen zijn om je erdoorheen te trekken! (leerlinge havo-4) 

Seksuele symboliek

De wijding van het water tot doopwater in de liturgie van de Paasnacht brengt nog een ander facet van de doopsymboliek aan het licht. Bij het wijden van het water doopt de priester (of bisschop) de brandende Paaskaars (fallus) driemaal in het water van de doopvont (uterus) en wijdt daarmee het water onder aanroeping van de Heilige Geest. Ten diepste is deze symboliek een hierosgamos ( ἱερὸς γάμος / hieròs gámos), een heilig huwelijk, namelijk de uitbeelding van de eenwording van man en vrouw in liefde. Binnen de context van de Paaswake heeft deze symboliek de volgende christelijke betekenis gekregen: de Verrezen Christus, die zelf door het doodswater is heengegaan, gaat een huwelijk aan met zijn volk, dat in nood en duisternis verkeert. Met zijn goddelijke Verrijzeniskracht ‘bevrucht’ Hij de troosteloze situatie, waarin de mensheid dreigt weg te zinken. Hij brengt zijn Licht (de vlam van de kaars) in onze duisternis en droefheid. Door zijn Licht en Kracht kunnen mensen opstaan om werkelijk een nieuw leven te leiden in het voetspoor van diezelfde Christus. Hij is het Licht der Wereld, opdat wij ook lichtpuntjes voor elkaar worden.

Dit vind ik erg mooi. Dat het symbool staat voor de relatie tussen man en vrouw,

maar ook voor licht in de duisternis. Want soms heb je iemand nodig,

en het kan zijn dat het iemand is waar je een sterke relatie mee hebt,

maar het kan ook zijn dat je een lichtpuntje nodig hebt (leerling havo-4).

Tegelijkertijd wil de seksuele symboliek ook iets zeggen over menszijn en seksualiteit. Niet alleen verwijst de geboorte naar een goddelijke geboorte, maar ook de verwekking van nieuw leven komt in een dieper licht te staan. Enerzijds krijgt de gemeenschap van man en vrouw een sacramentele diepte: man en vrouw mogen samen de liefde van God voor zijn volk uitbeelden en zo deelhebben aan Gods liefde. De beleving van de seksualiteit worden zo verdiept en verwijd. Anderzijds wordt de seksuele verwekking van een kind gerelativeerd. De symboliek van de Paaskaars in de Paaswake laat zien dat de seksuele verwekking wel een belangrijk deelmoment is, maar dat deze pas zijn eigenlijke en diepste betekenis krijgt binnen de context van het hele menszijn. Het is dus niet het geïsoleerde fysiek-seksuele moment dat goddelijke betekenis krijgt, maar het totale menselijke gebeuren, dat vooraf gaat aan, zich verdicht in en volgt op de verwekking. Alleen dan kan de verwekking van een nieuw mensenkind tot zijn menselijke recht komen; iets wat sowieso geldt voor alle seksualiteit. De diepste betekenis van het wijden van het (doods-)water door de Paaskaars is dus dat het eigenlijke verwekken van mensen bestaat in het navolgen van Christus: levenskansen bieden aan mensen – klein en groot. Wetend dat niemand losgelaten mag worden: elkaar door verdriet en pijn heentrekken en zo de crisissen overleven, elkaar dragend en God die ons draagt.

Dit vind ik zo tof. Heel mooi gezegd ook, ook God draagt ons.

Zo weet je dat hoe alleen je je ook voelt, je bent nooit echt alleen.

Als je blijft geloven, zal God altijd bij je zijn, in goede en slechte tijden (leerlinge havo-4).

Meningen van leerlingen over de diepere doopbetekenissen 

Citaat Wie de doopsymbolen goed bekijkt en de doopteksten open bestudeert, ziet met name in de Paaswakeliturgie opvallende betekenissen. 

Mening Ik vind het mooi dat er achter de doopsymbolen en de doopteksten een diepere betekenis zit. Ik word door dit citaat erg nieuwsgierig naar de opvallende betekenissen die er achter zitten. 

Citaat Water is van levensbelang.

Mening Daar ben ik het mee eens omdat water kan nooit verdwijnen. Het kan wel verdampen maar dan komt het toch weer naar beneden in de vorm van regen, nevels enzovoort dus het verdwijnt nooit. Of terwijl het blijft altijd ontstaan en gaat nooit verloren.

Citaat  Water symboliseert de zuivering.

Mening Ik ben van mening dat water een van de zuiverste dingen op de aarden is omdat het uit weinig bestaat en als het vies wordt dat je het altijd weer kan zuiveren worden. Daarom is het een mooi gebaar dat je met water word gedoopt. Je kan dan denken als je iets fout hebt gedaan dat je jezelf ook weer kan zuiveren (Jade Vriends). 

Citaat De diepste betekenis van het wijden van het (doods-)water door de Paaskaars is dat het eigenlijke verwekken van mensen bestaat in het navolgen van Christus: LICHT BIEDEN AAN MENSEN – klein en groot.

Mening Licht bieden aan mensen. Dat is het diepste maar in mijn ogen ook het mooiste van het navolgen van Christus, ook al ben ik zelf geen christen (maar moslima, I.K.).

Citaat Paaskaars in water van doopvont = Het goddelijke, troostende licht in het duistere water, heilig huwelijk tussen hemel en aarde (Christus en zijn volk, hieros-gamos). Sacramentaliteit van de seksualiteit.

Mening Ik snapte de betekenis achter de paaskaars niet helemaal, maar nu gelukkig wel. Bedankt voor deze samenvatting aan het einde. Wordt zeker erg gewaardeerd (I.K.).

Citaat Wie de doopsymbolen goed bekijkt en de doopteksten open bestudeert, ziet met name in de Paaswake-liturgie opvallende betekenissen.

Mening Dit vind ik een mooi citaat omdat het aangeeft dat als je open voor dingen staat en je aandacht erbij houdt. Dat je dingen veel beter kan gaan studeren omdat je er met je hoofd open voor staat. Je wilt dingen leren vanuit je zelf. Dat heeft ook effect om de opvallende betekenissen van de verhalen er in te gaat zien en te herkennen (JV). 

Citaat Het water waaruit ‘wij allen worden herboren’. Overeenkomstig verwijst het doopwater naar het vruchtwater.

Mening Bij dit citaat moest ik even na denken, maar uiteindelijk begreep ik hem. Ik vind het een mooi citaat het laat ons zien dat het doopwater de begin plaats is van het geboren worden in de kerk. Net als het vruchtwater dat is ook het begin van de geboren. Maar dan de geboorten dat je op de wereld komt. Alleen bij het doopwater word je geboren in de kerkelijke cultuur. 

Citaat ‘Voor eens en al geboren’ klopt niet. Met de geboorte is men er nog niet.

Mening In dit citaat kan ik me wel goed vinden. Als je geboren wordt op aarde is dat je eerste geboorte. Maar dan kan en weet je nog heel veel dingen niet. Door de doop word je officieel geboren in het leven van de kerk. Dat je een voorbeeld van een geboorte en zo heb je nog veel meer geboortes die je mee maakt in je leven. 

Citaat De kerk dompelt de pasgeborenen onder in het water om ze alvast te laten wennen aan het idee dat zoiets nog talloze malen zal gebeuren.

Mening Mijn mening over dit citaat is dat ik het een bijzonder citaat vind. Ik denk dat je hiermee willen laten weten dat je in je leven nog voor veel obstakels en hindernissen tegen gaat komen. Die je moet gaan overwinnen. Door de baby onder in het water te dopen ervaart de baby alvast aan het begin van zijn/haar leven hoe dat gevoel is. 

Citaat Hoe vaak wordt een mens immers niet bedreigd door doodswater: water dat een mens tot de lippen stijgt, waarin hij ten onder dreigt te gaan?

Mening Hier mee ben ik het eens. Een mens wordt in zijn/haar leven vaak bedreigd met doodswater. Dat kan ik de vorm zijn van mentale obstakels maar ook in fysieke obstakels. En daar moet je mee leren omgaan in je leven. 

Citaat Het kind wordt uit het water gehaald, als teken van de blijvende opdracht aan mensen om elkaar door dode momenten heen te trekken.

Mening Dit vind ik een mooi citaat omdat het laat zien dat vaak obstakels niet blijvend zijn. je kan je er over heen zetten doormiddel van elkaar helpen. Vooral bij dit citaat vind ik het mooi dat ze aangeven dat de mensen elkaar moeten helpen als je weet dat iemand door een moeilijke tijd in zijn leven gaat. 

Citaat Het doodswater wordt dan levenswater: je wordt als rijker mens herboren. 

Mening Dit vind ik een opvallend citaat, maar wel een mooie, want ik kan me er veel in vinden. Je wordt een rijker mens al je wordt herboren. Je kan het vergelijken dat je kan leren van je eigen fouten. Als je iets fout hebt gedaan weet je voor de volgende keer hoe je het niet moet doen.

Citaat De priester dompelt de Paaskaars in het water, terwijl hij het wijdingsgebed uitspreekt, waardoor het doodswater tot ‘goddelijk vruchtwater’ wordt. 

Mening Dat vind ik een bijzonder citaat, maar toch mooi hoe de priester door het dompelen van de paaskaars in het water terwijl hij het wijdingsgebed uitspreekt, het doodswater tot goddelijk vruchtwater wordt gemaakt. Dat laat ons zien dat iets negatiefs nooit blijvend is en dat je altijd verder mag gaan in je leven.

Citaat De Paaskaars als licht in de duisternis. 

Mening Ik vind het mooi dat de paaskaars symbool staat voor het licht in de duisternis. Ik denk dat de mensen daardoor hoop krijgen in het leven omdat ze weten dat je er altijd boven op kunnen komen. En dat na duisternis ook altijd weer licht komt.

Citaat Met zijn goddelijke Verrijzeniskracht ‘bevrucht’ Hij de troosteloze situatie, waarin de mensheid dreigt weg te zinken. 

Mening Dit geeft aan dat hij een verlosser is van de duisternis in deze troosteloze situatie. Ik vind het mooi dat dit wordt laten zien zo kunnen de mensen die dit lezen hoop krijgen voor misschien wel hun eigen situatie waar ze in zitten en laten weten dat ze er uit komen.

Citaat Maar ook de verwekking van nieuw leven komt in een dieper licht te staan. 

Mening Dit vind ik een mooi citaat het laat ons weten dat de geboorte een nieuw leven laat verwerken en het in een dieper licht laat staan. Een geboorte in bijzonder en het kan veel verlichting geven voor de omgeving van het baby’tje.

Citaat Man en vrouw mogen samen de liefde van God voor zijn volk uitbeelden en zo deelhebben aan Gods liefde. 

Mening Dit vind ik een bijzonder citaat het laat ons weten dat de man en vrouw de liefde van god voor zijn volk mag uitbeelden en zo aan Gods zijn liefde mag deelnemen. het laat ons zien dat de mens de liefde van God kan overbrengen op ander mensen.

Citaat Doopproces  = Jóuw leven, jóuw levensproces…. Met vallen en opstaan…. 

Mening Dit vind ik een mooi citaat het laat ons weten dat het doopproces een proces is van vallen en opstaan, hoogte punten en diepte punten. Het doop proces vind ik erg vergelijkbaar met het proces van je hele leven. Want daar vinden je hoogte- en dieptepunten plaats.

Citaat Uit water halen = Gered worden van de ondergang, opnieuw geboren worden, je als herboren voelen, als vis in het water. Geboren worden als kind van God. 

Mening Dit vind ik een heel mooi citaat. Hierbij kunnen mensen veel hoop krijgen en realiseren dat er altijd licht aan het eind van de tunnel is. Je kan altijd herboren worden en een beter versie van jezelf worden. Dat kan uit jezelf komen maar een ander kan jou er ook bij helpen.

Citaat Vasthouden kind = Weten dat niemand losgelaten mag worden, elkaar door verdriet en pijn heentrekken, zo crisis overleven. Ook God draagt ons… 

Mening Ook dit vind ik een prachtig citaat. Het vertelt ons dat je nooit mag opgeven aan iemand. Dat je altijd geholpen word en dat je ook altijd ander moet helpen als deze persoon het moeilijk heeft in zijn leven. Je moet er voor elkaar zijn (dat is toch ook de naam van God?).

Citaat Begieting met water = betekenis = symbolisch afwassen van de zonde door terug te keren tot de oorsprong van ons leven. 

Mening Dit vind ik een mooi citaat, hier kan ik me ook wel iets in vinden. Dat je je symbolisch kan afwassen van je zonde. Daar geloof ik wel in.

Citaat De Verrezen Christus, die zelf door het doodswater is heengegaan, gaat een huwelijk aan met zijn volk, dat in nood en duisternis verkeert.

Mening Nou geloof ik niet alles wat er in de bijbel staat, maar het gebaar dat iemand pijn en duisternis over heeft voor onze zondes is een hartverwarmend gebaar zoals iemand zegt: “ik zou mijn hand voor je in het vuur steken”.

Citaat Het kind wordt uit het water gehaald, als teken van de blijvende opdracht aan mensen om elkaar door dode momenten heen te trekken.

Mening Ik vind dit symbool voor het kind uit het water halen erg mooi, want het is natuurlijk super belangrijk dat mensen elkaar door dode momenten heen trekken door elkaar te helpen waar nodig.

Citaat Hij is het Licht der Wereld, opdat wij ook lichtpuntjes voor elkaar worden.

Mening Het is goed dat er een licht is in de wereld en het is nog beter dat ze met dit grote licht willen bereiken dat alle mensen ook lichtpuntjes voor elkaar worden. Hierdoor wordt de wereld een stukje beter. 

Citaat Enerzijds krijgt de gemeenschap van man en vrouw een sacramentele diepte: man en vrouw mogen samen de liefde van God voor zijn volk uitbeelden en zo deelhebben aan Gods liefde. 

Mening Ik kreeg altijd een beetje het idee dat dit niet mag van God en vind het daarom erg bijzonder dat dit wel het geval is en dat er dus nog een diepere laag onder zit.   

Citaat Het gaat in het doopsel dus om het nieuwe leven vanuit het geloof

Mening Het kind is niet alleen van de zijn vader en moeder maar ook van God. Dit wordt nogmaals bevestigd aan de hand van de doop. Zo wordt het kind verbonden met God en met Jezus Christus. Dat vind ik een mooie gedachte, ook al ben ik zelf niet gelovig. 

Citaat Dopen wil in dit verband zeggen:  het ritueel om de geboorte na te bootsen met als betekenis: een mens is niet alleen kind van zijn vader en moeder, maar ook en vooral van God zelf (uit een geheim geboren).

Mening Ik vond het dopen altijd al een mooi ritueel, ook al ben ik geen christen, maar nadat ik de betekenis weet achter het dopen vind ik het nog mooier. Bijvoorbeeld de reden voor verantwoordelijkheid vind ik een nog mooier ritueel en gebaar. Want het kind wordt dan dus voorbereid op de verder levenssituaties die het kind nog zal mee gaan maken, prachtig ritueel. 

Citaat Het gaat in het doopsel dus om het nieuwe leven vanuit het geloof, en daarop zullen in het onderstaande stapsgewijs ingaan.

Mening Ik vind het een bijzondere maar juist daardoor toch ook wel weer mooi en uitzonderlijk dat de mens zo wordt voorbereid op het leven. Het kind is al geboren en vaak snel daarna wordt er al nagedacht over de rest van het leven door hem te helpen en ondersteunen met onder andere het dopen. Het nieuwe leven is dus een mooie gedachtegang. 

Citaat Het doodswater wordt dan levenswater: je wordt als rijker mens herboren.

Mening Mensen kunnen in een benauwde situatie zitten waarbij ze soms letterlijk maar vaak figuurlijk tot en met hun lippen in het water zitten. Met het levenswater is dit dan te verklaren, want de kerk stelt dan mensen gerust. Mensen daar helpen elkaar in zulke situaties dus de dan wordt je water levenswater omdat je wordt geholpen of omdat je iemand helpt. 

Citaat 8 = De priester dompelt de Paaskaars in het water, terwijl hij het wijdingsgebed uitspreekt, waardoor het doodswater tot ‘goddelijk vruchtwater’ wordt.

Mening Ik vind het een mooie omschrijving van hoe het menselijk leven kan gaan, bij mannen en vrouwen. Ik had er zelfs nooit zo over nagedacht tot dat ik het te horen kreeg wat de bedoeling nou precies was. Het is dus eigenlijk christelijk omschreven, op een bijzondere en originele maar wel duidelijk achterliggende betekenis. Een zin met meerdere betekenissen waar ik zelf nooit achter was gekomen, vind ik altijd interessant en leuk. 

Citaat Door zijn Licht en Kracht kunnen mensen opstaan om werkelijk een nieuw leven te leiden in het voetspoor van diezelfde Christus.

Mening Er wordt vanuit iemand geholpen en meegedacht met andere zodat deze mensen niet meer in de problemen zitten maar vrij zijn. En ze de kans krijgen om zelf anderen nog te helpen, ze krijgen kansen en manier om zelf te genieten en te verbeteren en andere mensen en gebeurtenissen proberen na te doen. Mensen worden eigenlijk geïnspireerd door iets wat heel fijn is voor mensen. 

Citaat Het water van het doopsel verwijst dus naar de geboorte met het vruchtwater, de doopvont naar de moederschoot, en de Paaskaars verwijst naar Christus, die Licht in onze duisternis wil brengen met zijn oneindige liefde en trouw.

Mening Ik vind dit een belangrijke en goed samenvattende zin, waarbij alle elementen worden benoemd. het begint vanaf voor de geboorte en de doop van iemand, wat een belangrijke gebeurtenis is. Er word ook gesproken over duisternis, dat voor tegenslagen zorgt, maar door de doop zijn de kinderen er al eerder mee in aanraking gekomen dus dat is een mooie omschrijving. Dat is mooi en daar moeten ze dankbaar voor zijn. 

Citaat Het gaat in het doopsel dus om het nieuwe leven vanuit het geloof

Mening Het kind is niet alleen van de zijn vader en moeder maar ook van God. Dit wordt nogmaals bevestigd aan de hand van de doop. Zo wordt het kind verbonden met God en met Jezus Christus. Dat vind ik een mooie gedachte, ook al ben ik zelf niet gelovig. 

Citaat Hij brengt zijn Licht (de vlam van de kaars) in onze duisternis en droefheid.

Mening Dit citaat vind ik erg mooi. Iedereen zit ten slotte wel eens diep in de put en ziet het dan allemaal even niet meer zitten. Wanneer dit je gebeurt kan iemand, zoals de Verrezen Christus, licht brengen in je leven. Zo kan je uit de put komen en weer proberen verder te gaan. Het geeft je licht in het duister. 

Citaat En tegelijkertijd stelt de kerk gerust en geeft ze een opdracht mee: het kind wordt uit het water gehaald, als teken van de blijvende opdracht aan mensen om elkaar door dode momenten heen te trekken.

Mening Ik vind het mooi dat het laat zien dat mensen er voor elkaar moeten zijn. Het maakt niet uit wat er aan de hand is of hoe erg de crisis is. Mensen zullen jou er doorheen trekken. Net zoals je weer uit het doopwater gehaald werd. Het water staat symbool voor het leven: er komen zeker crisissen aan maar er zijn altijd mensen om je eruit te halen. 

Met veel dank aan meer dan honderdvijftig leerlingen die heel welwillend hun meningen gaven.

Bill Banning

Artikelen uit de scholen

Plaats zelf een artikel!
Wil jij jouw verhaal delen met collega’s? Heb je een tip of wil je je mening kwijt? OMO biedt jou graag een platform. Hier kun je je artikel plaatsen. Ook kunnen collega’s op jouw artikel reageren.
Bekijk alle 307 bijdragen

Artikel plaatsen Waarom een artikel plaatsen?

0 reactie(s)

Plaats je reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn met een * aangegeven.