Deze website maakt gebruikt van cookies om instellingen te onthouden en om de website beter op uw behoeften af te stemmen. Klik hier voor meer informatie over cookies.

Ja, ik ga akkoord Nee, ik ga niet akkoord X

Actueel

Persberichten en nieuws van en over de vereniging vind je hier. Zelf een bericht delen met je collega’s? Ook dat kan.

« Terug naar zoekresultaten

Beeldvorming, communicatie en een Bijbels gebod

30 juni 2018 | Bill Banning | 0 reactie(s) Artikelen uit de scholen | Scholen

 “Meneer, begint u nou ook al ?!”

Twintig jaar geleden maakte ik als zij-instromer een klassieke blunder tijdens een les met Gymnasium 5. Een aardige leerling kwam aan begin van de les naar me toe en zei: “Meneer, ik heb mijn spullen thuis laten liggen”. Waarop ik eruit flapte: “Nou, dat had ik van een gym-leerling niet verwacht”. Teleurgesteld antwoordde deze jongedame: “Begint u nou ook al, meneer? Dat had ik van ú niet verwacht”.

Vervolgens zag ik dat verschillende klasgenoten deze opmerking beaamden en dat zette me ertoe aan hier op in te gaan.“ Leg eens uit, wat is er nou aan de hand?”, vroeg ik naïef. Waarop het meisje antwoordde: “Nou meneer, we willen niet zeuren, maar als wij eens iets niet af of bij ons hebben, zit iedereen gelijk te zeuren. We zijn ook maar mensen, hoor”. Ik kon ze geen ongelijk geven en we maakten de afspraak dat pas na drie keer iets vergeten een flinke extra opdracht gemaakt zou worden.

In de afgelopen jaren blijkt er op dit punt niet veel veranderd te zijn. Leerlingen vergeten nog steeds hun spullen en / of huiswerk, maar erger: docenten maken nog steeds zulke opmerkingen. Reden voor mij om hier eens dieper in te duiken met de volgende vraag in mijn achterhoofd: wat doet dit met de communicatie tussen leraar en leerlingen? Hierbij laat ik me inspireren door de Tilburgse emeritus hoogleraar Praktische Theologie Tjeu van Knippenberg die het religieuze beeldverbod pedagogisch vertaalde: “’Geen beeld maken’ betekent: zich van elk beelddictaat losmaken, zich op elke ontmoeting nieuw instellen en de vreemde zonder vooroordeel tegemoet treden”.

Stigmatisering is einde communicatie

In onze communicatie met anderen maken we onontkoombaar gebruik van beelden. Op zich is daar niks mis mee. Toch laat de feitelijke praktijk van communiceren heel wat haken en ogen zien. Zo wordt het proces van voortdurende en zich aanpassende beeldvorming stopgezet door één bepaald beeld voorop te stellen, waarbij andere (feitelijke en nog mogelijke) beelden worden veronachtzaamd.  Dan is er geen sprake meer van echte communicatie.

Als een leerkracht negatieve of sterk beperkende opvattingen over een klas of over een leerling heeft, zal dat effecten hebben. Betreffende docent kan wel aardig of geïnteresseerd proberen te doen, maar dat zal overkomen als een fake. Leerlingen prikken daar – meestal onbewust – doorheen met onrust tot gevolg. De negatieve reacties van de klas (of leerling) zullen die docent echter alleen maar bevestigen in zijn beeldvorming: “Zie je wel, ik zei het je toch….. Er valt niet mee te werken…”. Het gevaar is niet denkbeeldig dat een dergelijk handelen van een leerkracht andere gevoelens van niet-serieus-genomen-worden activeert bij leerlingen. Dan is de beer pas echt los.

En dat komt die docent – bewust of onbewust – goed uit, want daarmee kan hij zijn eigen onvermogen, resp. zijn onwil tot het bijstellen van zijn eenzijdige beeldvorming rationaliseren oftewel wegpraten. Daarmee komt de communicatie tussen betreffende leerkracht en leerling(en) in een negatieve spiraal te zitten. Leerlingen hebben er geen zin meer in en de leraar ergert zich steeds meer aan hen.

Omgekeerd zal een open houding positieve reacties en wisselwerkingen oproepen. Zo kan het gebeuren dat leerkrachten totaal verschillende ervaringen opdoen met dezelfde klassen. Helaas is het middelbaar onderwijs niet altijd sterk in het bespreekbaar maken hiervan.

Terughoudendheid

Onderwijs, evenals alle menselijk omgaan met elkaar, behoeft in de relatie een zekere terughoudendheid, omdat we de ander nooit ten volle kennen. En wel om verschillende redenen. Allereerst omdat het onmogelijk is om de feitelijke persoonlijkheid van de ander helemaal te kennen. Maar ook, omdat we nooit kunnen weten tot wie die ander kan uitgroeien: dat is aan de toekomst. Terughoudendheid is daarom een uitdrukking van het respect voor de ander als ander.

Het belang van deze terughoudendheid beseften de Joden al in Bijbelse tijden. De mens, geschapen naar beeld en gelijkenis van God, is evenals die God ten diepste onkenbaar: ook van de mens mag geen beeld gemaakt worden. We moeten ons dus – om met Van Knippenberg te spreken – van elk beelddictaat losmaken, ons op elke ontmoeting nieuw instellen en de vreemde zonder vooroordeel tegemoet treden.

Bill Banning – reflective practitioner

Artikelen uit de scholen

Plaats zelf een artikel!
Wil jij jouw verhaal delen met collega’s? Heb je een tip of wil je je mening kwijt? OMO biedt jou graag een platform. Hier kun je je artikel plaatsen. Ook kunnen collega’s op jouw artikel reageren.
Bekijk alle 205 bijdragen

Artikel plaatsen Waarom een artikel plaatsen?

0 reactie(s)

Plaats je reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn met een * aangegeven.